Positieve organisatiecultuur betaalt zich dubbel en dwars terug
Zo’n 2 miljoen Nederlanders zijn niet gelukkig in hun baan. Het merendeel daarvan kampt zelfs met burn-outklachten. De kosten voor maatschappij en werkgevers lopen in de miljarden euro’s. De vraag is: waaróm zijn zoveel werknemers ongelukkig in hun werk? En vooral: wat kunnen we hieraan doen? Ligt de bal bij de werknemer zelf, of moeten organisaties aan de bak om te zorgen voor een beter werkklimaat? Hoog tijd voor een cultuuromslag.
1 op 6 werknemers kampt met burn-outklachten
Volgens recent onderzoek van TNO en CBS kampt 1 op de 6 werknemers (1,3 miljoen mensen) met burn-out klachten; 50% meer dan tien jaar geleden. Deze enorme groei is uiterst zorgelijk. Allereerst voor de mensen die het treft, maar ook voor bedrijven en de samenleving. Ziekteverzuim door burn-outklachten en werkstress kostten werkgevers in 2017 2,8 miljard euro. Een stijging van 40% ten opzichte van 2015. Het is de laatste jaren een serieus thema. Veel organisaties doen hun best om die cijfers terug te dringen, maar verder dan symptoombestrijding komen ze veelal niet.
Verband werkgeluk-ziekteverzuim is onweerlegbaar
Het verband tussen stress, werkgeluk en ziekteverzuim is onweerlegbaar. Organisaties met gelukkige werknemers kennen 35% minder ziekteverzuim dan organisaties waar men minder gelukkig rondloopt en stress ervaart. Initiatieven voor duurzame inzetbaarheid, zoals bijvoorbeeld stoelmassages op het werk of meditatielessen, richten zich vooral op het verminderen of voorkomen van de individuele stressklachten. Vooralsnog met wisselend resultaat. Harde cijfers over het effect hiervan op de lange termijn zijn er nog niet. Wat echter ontbreekt, is een structurele aanpak voor de kern van het probleem.
Tijdens mijn regelmatige bezoeken bij organisaties schrik ik als strategisch adviseur van de frustraties en onzekerheid die ik bij veel werknemers zie en voel. Velen voelen zich niet prettig en veilig in hun werk en dat herken ik maar al te goed. Voor mij was het tien jaar geleden zelfs aanleiding om voor mezelf te beginnen.
Goede krachten lopen weg
De belangrijkste oorzaken van het ontbreken aan werkgeluk bij werknemers laten zich makkelijk raden: gebrek aan vrijheid in het werk, geen ruimte voor eigen initiatief, een angstcultuur waarin men geen fouten durft te maken (wat het zelfvertrouwen ondermijnt) en het ontbreken van betekenis en zingeving in het werk.
Als we deze ontwikkeling niet keren, gaan steeds meer werknemers voor zichzelf beginnen, op zoek naar autonomie. Er zijn nu meer dan 1 miljoen zzp’ers en dit aantal stijgt al jaren. Het is de vraag of de economie en de samenleving daarmee gediend zijn. In een toch al krappe arbeidsmarkt neemt de schaarste aan goed en gemotiveerd personeel alleen maar toe. Veel goede krachten lopen weg. En dat is doodzonde, want ik geloof zeker in de kracht van organisaties; in samenwerken met een gemeenschappelijk doel, binnen één bedrijf.
Positieve organisatiecultuur lóónt
Hoe bind je je medewerkers wél aan je organisatie? En hoe zorg je dat ze gemotiveerd blijven en het beste uit zichzelf halen? Het simpele antwoord is cultuur. Zorg als werkgever voor een organisatiecultuur die mensen verbindt en stimuleert in plaats van frustreert. Uit diverse studies blijkt dat bedrijven met een sterke organisatiecultuur 30% winstgevender zijn en 50% besparen op wervingskosten. Hun personeelsverloop is bijna een kwart lager. Aandacht voor een positieve organisatiecultuur en je medewerkers betaalt zich dus dubbel en dwars terug.
Sleutel ligt bij leiding en management
Hoe ontwikkel je een sterke en verbindende organisatiecultuur? De sleutel ligt bij de organisatieleiding en het management. Als directeur of manager geef je met je eigen gedrag en manier van communiceren het positieve (of negatieve) voorbeeld. En bepaal je daarmee voor een belangrijk deel de waarden, omgangsvormen én de spirit van de organisatie.
Welke factoren bepalen de organisatiecultuur?
Laten we eens inzoomen op de factoren die een organisatiecultuur kenmerken en die bepalend zijn voor ons werkplezier. Organisaties met een sterke cultuur maken hun medewerkers trots. Trots op hun werk, hun organisatie, hun rol daarin en op de waarde die ze toevoegen. Vanuit deze visie heb ik een drijfverenmodel ontwikkeld, waarbij trots wordt gevoed door een gevoel van vrijheid, verbinding, zekerheid en betekenis.
Volgens recent internationaal onderzoek ervaart bijna de helft van alle werknemers geen stimulerende, positieve employee experience. Ontevredenheid bij medewerkers is vrijwel altijd te verklaren vanuit één van de vier factoren in het drijfverenmodel. Door bewust te werken aan elk thema, zorg je als werkgever of management voor een hoger werkgeluk op de werkvloer en daarmee voor een hogere productiviteit, een hogere klanttevredenheid en minder ziekteverzuim.
Geef mensen ruimte, ook om fouten te maken
Ik vergelijk de relatie tussen werknemer en werkgever vaak met die tussen kind en ouder. Van complimenten gaat een kind groeien. En als het fouten maakt, leert het daarvan. Ook hebben kinderen behoefte aan autonomie. Op het werk is dat niet anders. Sterke leidinggevenden geven hun mensen net iets meer vrijheid en ruimte dan ze prettig vinden. Dat is niet alleen dapper, maar ook zeer lonend, blijkt in de praktijk.
Zo realiseer je een cultuuromslag
In vier artikelen leg ik de komende maanden uit hoe je zo’n cultuuromslag realiseert. Ik laat dan zien wat er veelal fout gaat en wat organisaties kunnen doen om zich te verbeteren. Ook toon ik welke barrières overwonnen moeten worden en hoe je controleert of je de juiste stappen zet. Einddoel: een beter werkklimaat waarin iedereen zich prettiger en veiliger voelt en daardoor ook productiever is.
De tijd is voorbij dat organisaties wegkomen met een massagestoel of een pingpongtafel op het werk. Bewust en structureel werken aan een gezonde organisatiecultuur is de enige weg naar langdurig succes. Dit is een proces van vallen en opstaan. Maar de organisaties van de toekomst zijn de organisaties die dit begrijpen en ernaar handelen.
